Opstand op Knip

Het verzet
anno
1795

De opstand onder Tula 


WILLEMSTAD, 17 augustus 1795

“Ze hebben ons te veel mishandeld, we willen niemand kwaad doen maar willen slechts onze vrijheid. Is het niet zo dat iedereen afkomstig is van Adam en Eva? Heb ik een misdrijf gepleegd door 22 van mijn broeders te bevrijden, die onterecht gevangen zaten? Als een van ons gestraft werd, kregen wij steeds te horen, of wij ook de vrijheid zochten. Een keer werd ik vastgebonden en geslagen. Ik riep om te stoppen, om een arme slaaf te vergeven. Toen ik uiteindelijk losgemaakt werd, liep het bloed uit mijn mond. Ik viel op mijn knieën en riep tot God: oh God almachtig, is het Uw wil dat wij zo mishandeld worden? Ach pater, zelfs een dier wordt beter behandeld dan wij. Als een beest een poot gebroken heeft, wordt het verzorgd.”

Wat gebeurt er op Curaçao in augustus 1795?

Tula werkt als slaaf op plantage Knip, op het westelijke platteland van Curaçao. Op 17 augustus 1795 gaat hij samen met zijn collega’s naar de eigenaar van Knip, Casper Lodewijk van Uytrecht, en vertelt hem dat zij hun vrijheid opeisen. Brutaalweg bevrijden ze slaven die in gevangenissen zitten en gaan naar plantage Santa Cruz. Daar voegen ook slaven van andere plantages in de buurt zich bij hen. De volgende dag maakt Tula zijn hoofdkwartier op plantage Porto Marie. Op de forten Knip en Santa Cruz maken de opstandelingen wapens en ammunitie buit. Op 19 augustus winnen ze een eerste confrontatie met het koloniale leger.

FinalArtworkTulaTheRevolt Er is vanaf juni 2013 nu ook een film over deze opstand. Genaamd ‘Tula the Revolt’. Bekijk hier de trailer!

Daarop wordt een onderhandelaar naar Tula gestuurd, pater Jacobus Schinck. Tula vertelt hem, zoals je hierboven kunt lezen, dat de slaafgemaakten niets anders dan hun vrijheid wensen. De pater probeert hem ervan te overtuigen dat het goed bewapende en getrainde koloniale leger sterker is dan de slaven. Tula doet een beroep op de christelijke moraal van de geestelijke. Het helpt allemaal niets. Op 20 augustus, en daarna nog eens van 25 tot 30 augustus, wordt hevig gevochten tussen het leger en wel tweeduizend slaven. Velen sterven, velen raken gewond, en velen vluchten.

De opstandelingen worden aangemoedigd om zich over te geven. Er worden hoge beloningen uitgeloofd voor wie de leiders van de opstand gevangen weet te nemen: 25 johannesen, het jaarsalaris van de gouverneur. Gevangen genomen opstandelingen worden op de pijnbank tot bekentenissen gedwongen, sommigen worden opgehangen. In de weken na de strijd worden de leiders een voor een ingerekend. Zij worden allen in Willemstad in het openbaar gemarteld en geëxecuteerd.

Waarom is deze opstand bijzonder?

De opstand van augustus 1795 is bijzonder omdat er heel veel mensen aan meedoen, die bovendien van verschillende groepen zijn. Een groot deel van de slaven op het westen van het eiland is bij de opstand betrokken, en wel vijftien procent van alle slaven van het hele eiland vecht mee op 25 augustus. Zij worden bovendien geholpen door vrije zwarten en door enkele witte mensen, zoals mevrouw Johanna Lesire van plantage Porto Marie die de opstandelingen onderdak biedt. Velen zijn bereid hun leven te riskeren voor de vrijheid van de slaven.

Wie is Tula?

We weten niet veel van hem, maar uit de weinige bronnen die over Tula bestaan, blijkt dat hij goed geïnformeerd is, zeer welbespraakt in verschillende talen, en een gerespecteerd leider. Hij zet zich samen met andere leiders, zoals Bastiaan Carpata en Louis Mercier, in voor het einde van de slavernij. Om te pleiten voor de vrijheid van alle slaafgemaakten op Curaçao, gebruikt Tula argumenten uit de politiek, uit de veranderende regelgeving van die tijd en uit de christelijke leer. Hij is niet uit op macht, of op geweld, maar gaat de gewapende strijd ook niet uit de weg.

tula_gedachtengoed1
De Tula monumenten op Curaçao. Bron: RNW. Foto: Dick Drayer

Was het de eerste keer dat slaven zich verzetten?

Slaafgemaakten hebben zich altijd verzet tegen hun situatie. Zo komen in 1750 op de Curaçaose plantage Hato honderd mensen in opstand. De opstand wordt neergeslagen, waarbij tientallen doden vallen. 39 opstandelingen worden terechtgesteld. Vanwege de schade en het verlies van slavenlevens zijn opstanden voor de slaveneigenaren verliesgevend. De koloniale overheid vindt het daarom beter om verzet niet alleen te onderdrukken, maar ook te voorkomen. Daarom legt ze slavenhouders regels op tegen te verregaand machtsmisbruik. Op Curaçao worden in 1761 nieuwe slavenreglementen ingevoerd.

Quizvraag

De grootste slavenopstand op Curaçao, onder leiding van Tula en Carpata brak uit op:
Deze vragen zijn verstopt in de site! Vind ze allemaal!
Sleep om te ontsleutelen

Hoe zijn de omstandigheden van de slaven in 1795?

In die tijd voeren Engeland, Frankrijk en Spanje steeds weer oorlog met elkaar. Dat is slecht voor de internationale handel op Curaçao, en er komt een economische crisis. Veel handelaren vertrekken van het eiland, en slaveneigenaren verkopen hun slaven omdat zij ze niet langer kunnen onderhouden. Het koloniale bestuur is slecht en corrupt. Vooral de armere bevolkingsgroepen hebben daar zwaar onder te lijden. De levensomstandigheden van slaafgemaakten verslechteren. Zij moeten langer werken, en ook voor andere bazen, om zo extra geld voor hun eigenaar te verdienen. Zij worden gedwongen om in de natuur naar voedsel te zoeken. Ook de straffen worden zwaarder.

Wat heeft de opstand te maken met de Franse Revolutie?

leiders van slavenopstanden Beeltenissen van leiders van slavenopstanden, in het midden Toussaint L’Ouverture. Foto: Archief Valika Smeulders

In Haïti vindt vanaf 1791 onder leiding van de ex-slaaf Toussaint L’Ouverture een revolutie plaats. Het land is dan nog een kolonie van Frankrijk, dat zelf net de revolutie heeft beleefd en een republiek met gelijke rechten voor alle mensen is geworden. Onder druk van de opstandelingen maken de Fransen die rechten in 1794 ook van toepassing op de slaafgemaakten op Haïti: ze zijn vrij. Begin 1795 valt Frankrijk Nederland binnen. De Franse wetten horen vanaf dat moment ook voor Nederlands grondgebied te gelden.

Tula weet van al die gebeurtenissen, en waarschijnlijk is hij niet de enige op Curaçao. Op Curaçao werken namelijk veel vrije zwarten en slaven in de haven en op schepen. Zo kunnen zij elkaar vertellen over wat er in het Caribisch gebied, Amerika en Europa gebeurt. Ook leven slaven op Curaçao relatief dichtbij hun eigenaar, omdat slavernij er in en om het plantagehuis plaatsvindt, niet op grootschalige plantages. Zo vangen slaafgemaakten meer op van wat slavenhouders bespreken.

Op 10 mei 1795 breekt in Coro, in het naburige Venezuela, ook een opstand uit. Die wordt geleid door José Caridad González, een uit Curaçao gevluchte slaaf, en de vrijgelaten José Leonardo Chirino. Wanneer deze opstand mislukt, vlucht een aantal opstandelingen naar Curaçao.

Wat is Tula’s erfenis?

Ruta Tula

Acteurs spelen tijdens de jaarlijkse Ruta Tula de opstand van 1795 na. Foto: Valika Smeulders

Tula heeft het zelf niet meer mogen meemaken, maar zijn strijd is niet voor niets geweest. Op 20 november 1795 worden nieuwe regels voor de behandeling van slaven bekendgemaakt. De overheid wil de levensomstandigheden van slaven verbeteren, in de hoop nieuwe opstanden te voorkomen. En uiteindelijk maken opstanden zoals die van Tula het slavernijsysteem onhoudbaar. Het verzet van slaafgemaakten is een van de redenen waarom zestig jaar later de slavernij wordt afgeschaft.

Op Curaçao wordt Tula vanaf de jaren tachtig herdacht en vanaf 1998 is er de Ruta Tula. Het is een tocht langs de plaatsen waar Tula’s strijd plaatsvond. Op die plekken wordt de geschiedenis nagespeeld door acteurs. In 1985 is 17 augustus op Curaçao uitgeroepen tot Dag van de Vrijheidsstrijd. Ook is er een Park van de Vrijheidsstrijd geopend, waar sinds 1998 een standbeeld staat. Sinds 2007 is in Landhuis Knip het Tula Museum geopend, waar elke bezoeker meer te weten kan komen over de geschiedenis van slavernij en verzet. Zo groeit het aanzien van Tula als nationale held.

Toch wordt Tula nog vooral gezien als een held voor de slaafgemaakten en hun nazaten, en daarmee voor Afro-Curaçaoënaars. Terwijl Tula zelf spreekt over een strijd voor vrijheid, gelijkheid en broederschap, over burgerrechten dus voor iedereen.

Tools voor je werkstuk

Voor je begint met een werkstuk heb je materiaal nodig. Bijvoorbeeld een onderzoeksvraag. Hiernaast vind je handige tools om je werkstuk, scriptie of essay mee te starten.

Onderzoeksvraag

Is Tula alleen een held voor Curaçao of voor iedereen in het Koninkrijk, ongeacht kleur of afkomst?

Meer lezen?

  • F.E. Gibbes e.a., De bewoners van Curaçao. Vijf eeuwen van lief en leed 1499-1999, 2002.
  • A. Cain (red.), Tula. De slavenopstand van 1795 op Curaçao, 2009.

Lees andere verhalen

Namen van Suriname

Surinaamse familienamen hebben een bijzondere geschiedenis
De erfenis nu

Eten en drinken

Er zijn hedendaagse gerechten die hun oorsprong hebben in de slavernij.
Leven in slavernij

Rebel van Aruba

Viginia Dementricia zet zich af tegen haar meester en probeert te vluchten.
Het verzet
Je hebt
num
van de total
quizvragen beantwoord